EKONOMIJA

Lojpur: EK nije adekvatno tretirala naše ekonomske uspjehe

Prof dr. Anđelko Lojpur, profesor Univerziteta Crne Gore i pregovarač za poglavlja 10, 25 i 26 ocjenjuje u razgovoru za Dnevne novine da Izvještaj o napretku u pregovorima sa EU “baca nedovoljno svjetlosti” na samu svrhu, odnosno suštinu čitavog pregovaračkog toka na relaciji EU Crna Gora.

On ocjenjuje da je obrađivač u procesu formulisanja ocjena koji se direktno tiču smisla čitavog procesa pregovora, posebno ekonomskog aspekta, morao da ima u vidu i izvještaje koje saopštavaju prestižne međunarodne institucije koje se u kontinuitetu bave kvalitetom pojedinih nacionalnih ekonomija, a koje daju visoke ocjene Crnoj Gori.

“Posmatrano ‘jezikom matematike’ Izvještaju se nema što prigovoriti, on je svodni iskaz onoga što su, za dati izvještajni period, pripremili šefovi pojedinih radnih grupa u okviru pregovaračkog tima po pojedinim poglavljima i što je dostavljeno na razmatranje u Brisel. Međutim, ono što je jako bitno, a što mi se čini da na nije na adekvatan način tretirano i dovoljno jasno saopšteno je što predmetni Izvještaj baca nedovoljno ‘svjetlosti’ na samu svrhu, odnosno suštinu čitavog pregovaračkog toka na relaciji EU Crna Gora, a to je njegova ekonomska dimenzija koja se u krajnjem tiče ekonomske pozicije Crne Gore u najširem okruženju. Bolje reći, ključno pitanje na koje bi ovaj Izvještaj trebao da u kontinuitetu daje odgovor je, da li se uporedo sa odvijanjem pregovaračkog procesa dešavaju i pomaci na ekonomskoj ravni, u smislu poboljšanja kvaliteta života građana na što su fokusirani ukupni napori i jedne i druge pregovaračke strane, a za što su podjednako zainteresovani građani, državne institucije i najšira crnogorska javnost”, ističe Lojpur.

“Dobar nivo spremnosti”, “određeni napredak”, “umjereno spremni”, prema riječima Lojpura,  su kvalifikacije propisane važećom metodologijom, ali se, kako dodaje,  objektivno postavlja pitanje, da li navedene kvalifikacije i u kojoj mjeri odražavaju sve ono što su specifičnosti crnogorskog društveno-ekonomskog sistema koji se suočen sa negativnim nasljeđem prošlosti dosta uspješno transformiše u tržišno održivi sistem.

“Tako, u zalaganju da se Izvještaj više približi domaćoj stvarnosti navodim jedan kvalifikativ koji se tiče poglavlja 25 Nauka i istraživanje gdje se navodi da je “ulaganje u istraživanje i razvoj izno silo 0,32 odsto  BDP u 2018. godini, što je još uvijek ispod cilja od 0,6 BDP-a koji je postavljen za 2020. godinu. Opet, matematički gledano, to je tako, ali jako je bit no da naglasimo da se ovdje radu uglavnom o budžetskim sredstvima, dok je skoro u potpunosti izostao biznis sektor, pri čemu je u Evropi skoro važeći standard da na jedan euro koji “dolazi” iz budžeta, još dva eura “dolaze” iz sektora biznisa”, objašnjava profesor.

Istakao je da u ovom slučaju postoji problem sa domaćom statistikom i načinom finansijskog izvještavanja gdje značajne stavke koje se tiču izdvajanja za razne vidove obrazovanja i usavršavanja, seminare i treninge, školarine, konsalting, časopise i drugo, jednostavno nisu obuhvaćena, tako da bi, kako navodi, samo korekcijom u tom smislu ovaj standard već sada vjerovatno bio u potpunosti dokučiv.

“Isto tako, npr. evropski standard kada je u pitanju obuhvat djece obrazovanjem u ranom djetinjstvu, pri čemu se misli na vrtiće i sl., je 95 procenata, što je u Crnoj Gori imajući u vidu način i organizaciju života, nacionalnu kulturu i druge osobenosti, nezamislivo i nepotrebno. Nešto slično je i sa standardima koji se tiču cjeloživotnog učenja, inkluzivnog obrazovanja i sl., gdje se nedovoljno uvažavaju specifičnosti Crne Gore, ali navedene kvalifikacije mogu uticati da se u javnosti stekne iskrivljena slika o tome da proces pregovora ne ide pravim putem”, smatra on.

Lojpur se slaže sa konstatacijom potpredsjednik Vlade Zorana Pažina, koji je juče kazao da smo mi pripremali ovaj izvještaj da bi on vjerovatno izgledao nešto drugačije.

“Ali, nažalost, mi kao pregovarački tim nismo u mogućnosti da prije zvaničnog objavljivanja izvještaja argumentovano utičemo na njegov sadržaj. Mislim da je obrađivač u procesu formulisanja takvih ocjena koji se direktno tiču smisla čitavog procesa pregovora, posebno njihovog ekonomskog aspekta, morao da ima u vidu i izvještaje koje saopštavaju prestižne međunarodne institucije koje se u kontinuitetu bave kvalitetom pojedinih nacionalnih ekonomija. Dok se, na primjer, u Izvještaju, u dijelu koji se tiče ekonomskih kriterijuma, konstatuje da je “pristup finansiranju za mala i srednja preduzeća i dalje otežan zahtjevnim uslovima kreditiranja”, u izvještaju Svjetske banke za 2018. godinu o “lakoći poslovanja”, prema indikatoru “dobijanje kredita”, Crna Gora je između 190 država rangirana na izuzetno visoko 12 -to mjesto. Inače, u tom Izvještaju je iza Crne Gore poređano više članica EU, i to: Italija 51; Rumunija 52; Mađarska 53; Bugarska 59, Grčka 72″, naglašava profesor.

Izvor: Dnevne novine