Na Međuvladinoj konferenciji između Crne Gore i Evropske unije EU, koja će se održati danas u Briselu i zvanično će biti otvoreno posljednje pregovaračko poglavlje 8 – Konkurencija. Zbog situacije sa epidemijom koronavirusa i ograničene mogućnosti prisustva, u ime Crne Gore na konferenciji će učestvovati šef Misije Crne Gore pri EU ambasador Bojan Šarkić, a u ime EU Irena Andraši, stalna predstavnica Hrvatske pri EU, i Kristijan Danijelson, generalni direktor za evropsku susjedsku politiku i pregovore o pristupanju.

Na današnji dan prije osam godina otvoreni su pregovori o članstvu u EU sa Crnom Gorom. Povodom osme godišnjice pregovora sa EU glavni pregovarač Aleksandar Drljević kazao je juče da je Crna Gora ostvarila zapažene rezultate u saradnji sa EU, te da je važno da ubuduće pokaže da su njene institucije i zakonodavni okvir funkcionalni. Kako je ocijenio, zvaničnim otvaranjem i posljednjeg pregovaračkog poglavlja briselska administracija je pokazala da politika proširenja ostaje aktivna i u ovim teškim vremenima, kad se svijet suočava sa pandemijom koronavirusa, i da su vrata EU širom otvorena za nove članice.

“Crna Gora je do danas ostvarila zapažene rezultate, prije svega kada je u pitanju zakonodavni i institucionalni oblik saradnje sa EU. Važno je da u narednom periodu kroz konkretne rezultate i mjerljivi bilans rezultata pokažemo da su naše institucije i zakonodavni okvir koji smo kreirali u prethodnom periodu apsolutno funkcionalni”, naveo je Drljević.

On je istakao da Crnu Goru u narednoj fazi pregovaračkog procesa očekuje još puno posla, “a to se, prije svega, odnosi na vladavinu prava i poglavlja 23 i 24, koja će ostati u fokusu naše pažnje i u narednom periodu”.

Hronologija: Evropska integracija Crne Gore

Rezultati koje bilježi Crna Gora u procesu pristupanja EU, oslanjaju se na iscrpan i predan rad, kao i partnerstvo s Evropskom unijom koje je postavljeno kao cilj nakon obnove nezavisnosti.

Od prvog ugovornog odnosa s Evropskom unijom – Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju, koji je potpisan 15. oktobra 2007, slijedili su dalji uspjesi kao što je obezbjeđenje bezviznog režima građanima Crne Gore, podnošenje zahtjeva za članstvo u Uniji, ali i složeni zadaci kao što su dostavljanje odgovora na Upitnik Evropske komisije do konačnog dobijanja statusa kandidata za članstvo u EU 17. decembra 2010.

Kruna ostvarenih rezultata bilo je zvanično opočinjanje pristupnih pregovora, 29. juna 2012. u Briselu. Crna Gora je otpočela pregovore o pristupanju Uniji kao prva država koja pregovara u okviru novog pristupa što znači da su poglavlja koja se odnose na vladavinu prava – 23 Pravosuđe i temeljna prava i 24 Pravda, sloboda i bezbjednost zauzela centralno mjesto u pregovaračkom procesu.

2006.

Ubrzo nakon obnove nezavisnosti 21. maja 2006. Evropska unija i države članice su odlučile da razviju odnose s Crnom Gorom kao nezavisnom i suverenom državom.

Kolektivno priznanje nezavisnosti Crne Gore koje je uslijedilo 12. juna 2006. bio je istorijski potez dvadesetpetorice budući da je EU prvi put donijela kolektivno jednu odluku te vrste.

Uslijedila je odluka Savjeta ministara EU o uspostavljanju bilateralnog političkog dijaloga s Crnom Gorom na ministarskom nivou. Ovo je formalizovano i usvajanjem Zajedničke deklaracije o političkom dijalogu između EU i Crne Gore 15. septembra 2006. Evropska komisija je 8. novembra 2006. objavila prvi put poseban dokument za Crnu Goru – Godišnji izvještaj o napretku u procesu stabilizacije i pridruživanja. Izvještaj je obuhvatio period od 1. oktobra 2005. do 30. septembra 2006. i sadržao je pregled odnosa Crne Gore i Evropske unije.

2007.

Željko Šturanović
Željko Šturanović

15. oktobra 2007. u Luksemburgu potpisan je Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju između Evropskih zajednica i njihovih država članica, s jedne strane i Crne Gore, s druge strane čime je uspostavljen prvi sveobuhvatni ugovorni odnos Crne Gore s Evropskom unijom. U ime Crne Gore Sporazum je potpisao predsjednik Vlade Željko Šturanović, u ime Evropske komisije, Komesar za proširenje, Oli Ren, i u ime Portugalskog predsjedništva Luiš Amado, zajedno s 26 predstavnika država članica Evropske unije.

2008.

Predsjednik Vlade Crne Gore Milo Đukanović predao je 15. decembra 2008. u Jelisejskoj palati u Parizu Zahtjev za članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji predsjedniku Francuske Nikoli Sarkoziju, u svojstvu predsjedavajućeg Evropskog savjeta.  Ovom događaju je prethodio Izvještaj o napretku Crne Gore u 2008. u kojem je Evropska komisija ocijenila da je Crna Gora postigla napredak u gotovo svim oblastima, te da se Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima primjenjuje u potpunosti.

Ovu godinu je obilježilo i usvajanje Nacionalnog programa za integraciju Crne Gore u EU 2008-2012. Nacionalni program za integraciju je predstavljao strateški okvir ukupnih demokratskih i ekonomskih reformi u zemlji za period od 1. januara 2008. do 31. decembra 2012. Bio je to detaljan plan aktivnosti neophodnih da bi Crna Gora bila “unutrašnje” značajno spremnija da preuzme obaveze koje proizilaze iz članstva u EU do kraja 2012.

2009.

Ključna aktivnost koja je prethodila otvaranju pregovora za punopravno članstvo u Evropskoj uniji i što je obilježilo 2009. je odgovaranje na Upitnik Evropske komisije.

Đukanović i Ren

Upitnik koji je obuhvatio 2178 pitanja na 368 strana je predao predsjedniku Vlade Milu Đukanoviću evropski komesar za proširenje Oli Ren 22. jula 2009.  Đukanović je 9. decembra u Briselu komesaru za proširenje Evropske unije Oli Renu predao odgovore na Upitnik Evropske komisije koji su bili sastavljani u 12 knjiga na 4.433 stranice.

Ovu godinu je obilježila i Odluka Savjeta ministara Evropske unije od 30. novembra 2009. o ukidanju viza za Crnu, Goru, Makedoniju i Srbiju. Odluka je stupila na snagu 19. decembra 2009, čime je građanima ovih država omogućeno da bez viza putuju u svih 25 članica koje pripadaju šengenskoj zoni, ali i u tri zemlje koje nijesu dio EU (Island, Norveška i Švajcarska).

Ukidanje viznog režima zahtijevalo je ispunjavanje ključnih odredbi u oblasti vladavine prava, izdavanja putničkih dokumenata i bezbjednosti granica. Ovom odlukom je građanima Crne Gore omogućeno da, poslije gotovo dvije decenije, mogu slobodno putovati u EU.

2010.

Tokom 2010. je nastavljen proces odgovaranja na Upitnik EU i pripremanja mišljenja EK na članstvo Crne Gore u EU. Evropska komisija je dostavila Ministarstvu za evropske integracije 1. marta 2010. novi set od 673 dodatna pitanja na odgovore iz Upitnika Evropske komisije. Crnogorska administracija je uspješno završila proceduru oko izrade odgovora na set dodatnh pitanja i predala ih Evropskoj komisiji u predviđenom roku, 12. aprila.
Evropska komisija je nakon cijelog završenog procesa pripreme odgovora na Upitnik 9. novembra 2010. objavila Mišljenje u kojem je preporučila Savjetu da dodijeli Crnoj Gori status zemlje kandidata.

Evropski savjet je na sjednici održanoj 17. decembra 2010, odlučio Crnoj Gori dodijeliti status kandidata za članstvo u EU.

2011.

Dobijanje statusa kandidata za članstvo u EU značilo je početak intenzivnijeg procesa evropske integracije. Prethodno ostvareni rezultati su obavezivali Crnu Goru na dalje sprovođenje reformi u cilju dostizanja narednog cilja u evropskoj integraciji, a to je početak pregovaračkog procesa. U tom pogledu, tokom 2011. jasno su definisane obaveze Crne Gore u vidu sedam ključnih prioriteta Evropske komisije.

Igor Lukšić i Štefan File

Kao rezultat uspješne realizacije akcionih planova za praćenje sprovođenja preporuka iz mišljenja Evropske komisije u sedam ključnih prioriteta, u svom Izvještaj o napretku Crne Gore za 2011. Evropska komisija je preporučila otvaranje pristupnih pregovora Crne Gore s EU. S tim u vezi, evropski komesar za proširenje Štefan File je 13. oktobra uručio predsjedniku Vlade Igoru Lukšiću pozitivno mišljenje Evropske komisije o spremnosti Crne Gore za članstvo u EU i preporuku za otpočinjanje pristupnih pregovora.

2012.

Nakon pozitivne ocjene Evropske komisije i podrške šefova država članica EU o početku pregovaračkog procesa, koji je indikativno određen za jun 2012, Crna Gora je započela s intenzivnim pripremama i uspostavljanjem adekvatne pregovaračke strukture. Vlada Crne Gore je 2. februara 2012. donijela Odluku o uspostavljanju pregovaračke strukture za pristupanje Crne Gore Evropskoj uniji.

Evropska komisija je 23. maja 2012. predložila zemljama članicama Evropske unije da otvore pregovore između Crne Gore i EU u junu iste godine. Shodno tome, Evropski savjet opštih poslova je 26. juna 2012. prihvatio preporuku Evropske komisije da se započnu pristupni pregovori između Crne Gore i EU, što je dodatno prihvatio i Evropski savjet na svom sastanku 29. juna 2012. Time su postignuti svi uslovi da se zvanično istog dana 29. juna 2012. sazove prva Međuvladina konferencija i otvore pregovori o članstvu u EU između Crne Gore i Evropske unije.

Nakon nepuna tri mjeseca od održavanja bilateralnog skrininga, Crna Gora je 18. Decembra na Međuvladinoj konferenciji u Briselu otvorila i privremeno zatvorila 25. Pregovaračko poglavlje – Nauka i istraživanje. Ispunjavanjem kriterijuma za završetak rada na ovom poglavlju Crna Gora je ostvarila najbrže zatvaranje poglavlja u istoriji pregovaračkog procesa jedne države s EU.

Osim poglavlja 25 privremeno su zatvorena poglavlja 26 – Obrazovanje i kultura i 30 – Vanjski odnosi.

A.O.

Izvor: CDM